De aanstaande versobering van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) in 2025 houdt veel ondernemers in het familiebedrijf bezig. Logisch: deze regeling maakt het mogelijk om een bedrijf fiscaal vriendelijk over te dragen aan de volgende generatie. Maar de angst om de boot te missen, leidt bij sommige ondernemers tot overhaaste beslissingen. En zoals we allemaal weten: haastige spoed is zelden goed. Wat heb je aan het fiscale voordeel als je familie uit elkaar ligt en je bedrijf eraan ten onder gaat?
Loyaliteit
Het afgelopen jaar hebben we vanuit ons bedrijf Familiezaken meerdere bedrijfsfamilies begeleid die snel wilden handelen om de BOR-voordelen veilig te stellen. Een voorbeeld dat we recent meemaakten gaat over een familiebedrijf in de installatiebranche. Deze ondernemer wilde zijn bedrijf snel overdragen aan zijn neef en vier kinderen want hij voelde de hete adem van de BOR in zijn nek. Hij had met zijn kinderen en neef om tafel gezeten en hen geïnformeerd. De focus lag daarbij vooral op het fiscale en financiële vlak. De kinderen gaven allen aan het te zien zitten om eigenaar te worden in het bedrijf. Zo daadkrachtig als deze ondernemer is met zijn bedrijf, zo ging hij ook om met dit proces. Hij schakelde meteen zijn accountant en fiscalist in om de afspraken vast te leggen. Alles leek goed geregeld, de papieren lagen bij de notaris, en het plan leek waterdicht.
Pleasen
En toch voelde deze man dat er iets speelde, hij kon zijn vinger er niet opleggen, de gesprekken met de familie verliepen steeds stroever en zo kwam hij bij ons terecht.
Tijdens de persoonlijke sessies bij ons op kantoor kwam er iets cruciaals naar boven dat niemand in de familie had verwacht: de neef, die zijn oom graag wilde pleasen, zag zichzelf helemaal niet als ondernemer. Hij vond de verantwoordelijkheid te groot en lag daar regelmatig ’s nachts wakker van. Uit loyaliteit naar de familie sprak hij zich niet uit en ging hij mee in het plan. Dat ging ten koste van zijn eigen gezondheid en levensgeluk. Doorgaan op de ingeslagen weg zou de kans op zijn uitval enorm vergroten, en dat terwijl hij een belangrijke sleutelpositie in het bedrijf had.
Gelukkig waren de handtekeningen nog niet gezet en konden we samen met deze familie op zoek naar een betere oplossing.
Koude kermis
Vaak komt een familie van een koude kermis thuis wanneer de overdracht te snel is gegaan. Bijvoorbeeld wanneer niet alle kinderen, die in het verleden hebben aangegeven geen rol te willen spelen in het bedrijf, niet meer gehoord zijn. Een gevoel van buitengesloten te zijn als kind is dan heel groot en is moeilijk weer te herstellen. Het zorgt voor een diepe breuk in de familie. We zien ook dat broers en zussen, waar hevige rivaliteit speelt, gedwongen worden samen te werken en beslissingen te nemen, maar zonder de tussenkomst van vader of moeder is dat vaak niet haalbaar. Zo’n precaire situatie lost zich niet vanzelf op.
Kom tot de kern
Het laat zien hoe belangrijk het is om een bedrijfsopvolging zorgvuldig voor te bereiden en vooral tot de kern te komen van wat er echt speelt in de diepte. Het is onze visie dat er in elke bedrijfsfamilie zaken zijn die eerst goed moeten worden besproken of worden opgelost. Vaak gaat het om emotionele zaken waar niet eerder over gesproken is maar die wel een lastige blokkade vormen in het opvolgingsproces. Iedereen voelt het maar het wordt niet uitgesproken of besproken.
Verborgen spanningen
De bedrijfsoverdracht gaat niet alleen om de fiscale voordelen, maar vooral om de menselijke verhoudingen en de onderliggende emoties. Hebben alle betrokkenen dezelfde verwachtingen? Is de opvolger écht gemotiveerd en ook geschikt? En liggen er geen verborgen spanningen op de loer die een succesvolle toekomst in de weg staan?
Onderliggende emoties
Wanneer bedrijfsopvolging onder druk wordt gezet door deadlines (zoals de wijziging van de BOR), kan het gebeuren dat er geen tijd wordt genomen om de belangrijke vragen aan alle betrokken familieleden te stellen. Er wordt voorbij gegaan aan alle onderliggende emoties en gevoeligheden. Het gevaar is dat pas wanneer de overdracht al een feit is, de problemen aan de oppervlakte komen. Dat kan leiden tot fikse familieruzies, verkeerde keuzes, verslechtering van de bedrijfsresultaten en het mislukken van de opvolging.
De sleutel tot succes?
Neem de tijd voor een goed doordacht opvolgingsproces en laat je begeleiden door een expert op het gebied van familie-dynamieken. Laat je niet opjagen maar maak ruimte voor open gesprekken binnen de familie en zorg ervoor dat iedereen zich gehoord en gezien voelt. Ja, fiscale voordelen zijn heel mooi, maar een succesvolle overdracht is uiteindelijk veel meer waard dan een tijdelijke belastingbesparing. Iedereen wil uiteindelijk ook met kerst met de familie om één tafel zitten.
