Bedrijfsopvolging is complex en kan soms leiden tot conflict in de familie. De meeste professionals die zich richten op opvolging hebben hier over het algemeen weinig oog voor. En dat heeft gevolgen. In sommige gevallen staat hierdoor zelfs het voortbestaan van het familiebedrijf op het spel. Onderlinge spanningen zetten het werkplezier, de productiviteit, het bedrijfsresultaat en de familieband onder druk.
Gelukkig kan het ook anders! Als je weet hoe je het als bedrijfsfamilie kunt aanpakken, kun je soepel en rimpelloos het opvolgingsproces doorlopen. De familie komt nader tot elkaar en de bedrijfsresultaten worden juist beter tijdens dit proces.
5 strategieën
In dit artikel delen we 5 strategieën die essentieel zijn voor een succesvolle bedrijfsoverdracht.
STRATEGIE 1
Verbind de ambitie van beide generaties.
Samenwerken met meerdere generaties en familieleden klinkt leuk, maar dat is het niet altijd. Als directeur heb je lang aan het roer gestaan en heb je alles alleen kunnen beslissen. Met de komst van de nieuwe generatie in het bedrijf is dit anders. Jullie verschillende visies kunnen behoorlijk botsen. Je voelt dat de irritaties toenemen. Het nemen van belangrijke beslissingen blijft uit en groei stagneert. Door gebrek aan een eenduidige visie weten medewerkers niet waar ze aan toe zijn. Het ziekteverzuim loopt op, de sfeer verslechtert en je beste medewerkers lopen weg.
Onze ervaring is dat wanneer beide generaties komen tot een gezamenlijke toekomstvisie er direct weer plezier in ondernemen ontstaat. Er ontstaat een rotsvast vertrouwen in de toekomst. Een heldere visie met duidelijke doelen zorgt voor een duidelijke koers. Dit geeft nieuwe energie, motivatie en perspectief voor medewerkers en de familie. Het bedrijf groeit, juist tijdens opvolging.
STRATEGIE 2
Ga eerst aan de slag met de familie, daarna met de cijfers. 60 % van alle directeuren stapt bij opvolging als eerste naar de accountant. Dat lijkt logisch maar hier gaat het vaak mis. Financiële specialisten zijn gefocust op hoe je jouw bedrijf zo fiscaal vriendelijk als mogelijk, kunt overgedragen. Er is (te) weinig aandacht voor de onderliggende verhoudingen en emoties van de familie. Dit is dé belangrijkste reden voor het mislukken van opvolging. De oorzaak hiervan is dat de onderlinge verhoudingen tussen familieleden nog niet stevig genoeg zijn om de toekomstige druk te kunnen dragen. De hete hangijzers die in de familie spelen, zijn nog niet opgelost.
• Willen de kinderen wel écht opvolgen? Of doen ze dit vanuit (onbewuste) loyaliteit naar de familie?
• In hoeverre kan en wil de huidige directeur afscheid nemen?
• Heeft de nieuwe generatie voldoende capaciteiten en vertrouwen om het roer over te nemen?
In de meeste gevallen komen de onuitgesproken dilemma’s er pas na de bedrijfsoverdracht uit. Kinderen die niet of onvoldoende zijn gehoord, kloppen achteraf op de deur en eisen op waar ze denken recht op te hebben. Of de opvolgende generatie kan de functie niet aan, wordt ziek en valt uit. De familie maakt elkaar verwijten en valt uiteen.
Onze visie is daarom dat je altijd eerst aan de slag moet met de familie. De onderlinge familieverhoudingen dienen eerst te verbeteren zodat liefde en steun weer voelbaar en begrepen kan worden. Er komt helderheid over ieders wensen en verlangens. Dan ontstaat er onderlinge waardering en balans. Dat zorgt voor een uitstekende voedingsbodem waarna je eenvoudig met de inhoudelijk kant (financiën, fiscale en juridische aspecten) kunt beginnen. Opvolging komt in een stroomversnelling en iedereen is een stuk relaxter.
STRATEGIE 3
Zet het bedrijfsbelang voorop.
Opvolging is een complexe puzzel. Bedrijf en de familie lopen continue in elkaar over. In het bedrijf draait het om winst maken. En in de familie zijn harmonie en gelijkwaardigheid belangrijk. Deze twee belangen staan haaks op elkaar en kunnen behoorlijk botsen. Het kan lastig zijn voor de familieleden om hier objectief de juiste zakelijke keuzes te maken. Wordt het kind directeur vanwege bloedverwantschap of omdat hij de beste competenties en papieren heeft? Dit zijn ongemakkelijke onderwerpen voor de familie, waardoor vaak niet objectief naar de (on)mogelijkheden van de nieuwe generatie gekeken wordt. Dit heeft grote gevolgen voor de familie en het bedrijf. Iedereen ziet wel wat er niet goed gaat, maar het is lastig om dit uit te spreken.
Wanneer een familielid niet functioneert of op de verkeerde plek zit, suddert dit vaak te lang door. Om dit te voorkomen, en een soepele en succesvolle overdracht te realiseren, is het belangrijk om opvolging als een zakelijk proces te zien en hierbij deskundige en onafhankelijke begeleiding van derden te zoeken. Deze deskundigen brengen de nodige zakelijkheid en objectiviteit in. Dit kan je helpen om de posities in te vullen met de juiste mensen, op de beste manier die mogelijk is. Je stelt dan het bedrijfsbelang én het persoonlijk geluk van ieder individu voorop. Dit levert zakelijk de beste resultaten op en zorgt voor groei van het bedrijf, waarde familie weer van profiteert.
STRATEGIE 4
Bepaal een passende organisatiestructuur. In familiebedrijven wordt heel hard gewerkt. Plannen, verantwoordelijkheden en de manier van werken zitten voornamelijk in het hoofd van de directeur. Er staat weinig op papier. Je hebt meerdere petten op en bent voor veel zaken verantwoordelijk. Zo heeft het altijd gewerkt en het bedrijf is er groot mee geworden. Maar als er opvolging komt, voldoet dit niet meer. Familie en medewerkers ervaren onduidelijkheid en raken gefrustreerd. Je bent continue bezig met brandjes blussen en loopt achter de feiten aan. De rek raakt eruit bij jezelf, je medewerkers en de familie. Mensen kunnen niets meer van elkaar hebben. Er ontstaat vaak ruzie.
Wat er nodig is, is een nieuwe organisatiestructuur die passend is voor de nieuwe generatie. Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden moeten opnieuw vastgesteld worden. Processen moeten opnieuw bepaald en gestroomlijnd worden. In de praktijk is dit gemakkelijker gezegd dan gedaan, omdat deze zaken gevoelig kunnen liggen.
Het helpt enorm om dit met een onafhankelijke deskundige te doen, die objectief kan kijken en verschil in visies kan verbinden. Hierdoor kunnen snel helderheid en structuur in de manier van werken ontstaan. Sterker nog hierdoor kan er een enorme efficiencyslag plaatsvinden. Het aanpassen van de organisatiestructuur geeft een stevig fundament waar toekomstige generaties op kunnen voortbouwen.
STRATEGIE 5
Leer als familie geweldig communiceren.
Familieleden hebben de neiging om lastige onderwerpen bij opvolging liever te vermijden. Ze hebben verwachtingen naar elkaar die door de ander niet uitgevoerd worden. De spanningen die dat geeft, zijn voor iedereen voelbaar. Zaken worden niet uitgesproken en gaan een eigen leven leiden. De emoties lopen hoog op. Je zegt dan dingen die je liever niet had willen zeggen. Dit patroon komt steeds vaker en heftiger terug en sijpelt de organisatie in. Medewerkers op de werkvloer voelen dit ook. Er wordt oeverloos overlegd maar niets concreet afgesproken. De familierelatie verslechtert en de betrokkenheid van de familie bij het bedrijf loopt drastisch terug. Wanneer de ‘roze olifant’ op tafel komt, en eventuele blokkades uit de weg zijn geruimd, kun je actief aan de slag met de communicatie.
Tijdens opvolging is geweldig leren communiceren noodzakelijk. Het is een periode waarin veel belangrijke beslissingen moeten worden genomen. Door uitstekende communicatievaardigheden te leren, leer je hoe je het onderling eens kunt worden. Je kunt elkaar makkelijker aanspreken op gedrag. De familierelatie verdiept zich. Dit heeft direct een positieve impact op het bedrijf.
Tijdens ons FAMILIEBEDRIJF PROGRAMMA leren we bedrijfsfamilies om open en eerlijk te communiceren op een manier die heel eenvoudig is. Je kunt makkelijker afspraken maken, elkaar aanspreken op gedrag en er ontstaat draagvlak voor beslissingen. Hier pluk je niet alleen tijdens de opvolging de vruchten van maar ook in alle jaren die nog komen.
Conclusie
De grootste sleutel tot succes bij opvolging is werken aan de onderlinge familierelatie en de juiste bedrijfsstructuur. Eerst aan de slag met de familie. Dat is de basis. Als dit goed zit en de familie is nader tot elkaar gekomen, kun je de inhoudelijke kant sneller en rimpelloos doorlopen. Het toepassen van de 5 bovenstaande strategieën zorgt voor een goede voedingsbodem voor een gezonde voortzetting van het bedrijf in een open onderlinge verhouding. Dit betaalt zich uit: Een florerend familiebedrijf en een trotse familie is het resultaat!
Wil je zelf ook de opvolging in jullie bedrijf tot een succes maken? Vraag een strategiegesprek met ons aan zodat we een gedegen plan kunnen maken passend bij jullie specifieke situatie.
